تلکس دولت بهار :: هواداران دكتر محمود احمدي نژاد: چرا ايام اعتكاف ۳ روز است؟
یکشنبه، 13 اردیبهشت 1394 - 13:59     کد خبر: 47633

دولت بهار: هنگامي كه حضرت آدم(ع) خدا را نافرماني كرد، خداوند او را از عرش خود دور كرد. آدم(ع) گريست و جبرئيل او را به زمين آورد، در حالي كه سياه شده بود ندايي از آسمان شنيد كه روزه بگير!

به گزارش دولت بهار به نقل از فارس، با آغاز ماه رجب، ماه بندگي خدا و فراهم شدن زمينه‌اي براي راز و نيازي خالصانه و عاشقانه با خداي متعال، افراد مختلف اعم از كوچك و بزرگ، مرد و زن، جوان و نوجوان شور و شوق خاصي براي شركت در مراسم معنوي اعتكاف دارند تا سه روز با خود و خداي خويش خلوت نموده و توشه‌اي براي بهره‌وري بهتر از ماه مبارك رمضان بردارند. «مركز ملي پاسخگويي به سؤالات ديني» يادداشتي را در خصوص تاريخچه اعتكاف و احكام آن از منظر مراجع تقليد در اختيار خبرگزاري فارس گذاشته است كه بخش نخست آن در ادامه مي‌آيد:

هر ساله روز سيزدهم رجب آغاز ايّام البيض است و اعتكاف انجام مي‌شود. آيا زمان پيامبر نيز چنين بود؟ آيا حديث يا سندي در اين باره آمده است؟

در مورد ايّام البيض رواياتي وارد شده است از جمله:

پيامبر(ص) فرمود: «هنگامي‌كه حضرت آدم، خدا را نافرماني كرد، او را از عرش خود دور ساخت. او گريست و جبرئيل آدم را به زمين آورد، در حالي كه سياه شده بود. ندايي از آسمان شنيد كه روزه بگير. آدم در آن روز ـ سيزدهم ماه بود ـ روزه گرفت و بدن او سفيد شد. به اين جهت، اين سه روز از هر ماه را ايّام البيض مي‌نامند. سپس منادي ندا داد: اي آدم ! اين سه روز را براي تو و فرزندانت قرار داديم. هر كس اين سه روز در هر ماه را روزه بگيرد، مانند اين است كه تمام عمرش را روزه گرفته است».(۱)

مرحوم صدوق (ره ) مي‌گويد: «علت اين كه اين سه روز از هر ماه را ايّام البيض مي‌نامند، اين است كه شب‌هاي اين ايام روشن است».(۲)

بنابراين ايام البيض به ۱۳و ۱۴و ۱۵هر ماه گويند و روزه گرفتن در اين سه روز فضيلت دارد. فضيلت روزه اين سه روز در ماه رجب بيشتر است. در اين زمينه روايت ام داوود از امام صادق (ع)را نقل مي‌كنيم.

ام داوود (فاطمة دختر عبداللّه بن ابراهيم ) در فراق فرزندش داوود كه توسط حكام بني عباس دستگير شده بود و مدت ها در زندان و سختي و از مادرش دور بود، روزي خدمت امام صادق (ع) رسيد. امام به او فرمود: چه خبر از داوود داري؟ ام داوود گفت: ديگر از او نااميد شده و خبري از او ندارم. خيلي علاقه دارم او را ببينم. شما دعا بفرماييد او نجات يابد.

حضرت فرمود: ماه رجب فرا رسيده است. ماهي مبارك و محترم است و دعا در آن مستجاب است. روز ۱۳و ۱۴و ۱۵كه ايّام البيض است، روزه بگير و در روز پانزدهم غسل كن و... اعمال مفصّلي به نام اعمال ام داوود، در مفاتيح الجنان در اعمال ماه رجب ذكر شده است.

ام داوود مي‌گويد: آن اعمال را انجام دادم و داوود از زندان آزاد شد و خدمت امام صادق رسيد.(۳)

روزه گرفتن و اعتكاف در ۱۳و ۱۴و ۱۵ هر ماه، از فضيلت خاصي برخوردار است و در ماه رجب شايد فضيلت بيشتري داشته باشد. و اگر چه سيزدهم رجب (ابتداي ايام البيض) مصادف با ولادت حضرت علي عليه السلام است ؛ ولي ايام البيض وآداب مربوط به آن، مرتبط با ولادت ايشان نيست.

پي‌نوشت‌ها:

۱. بحارالانوار، علامه مجلسي، ج ۹۴، ص ۹۷.
۲. همان، به نقل از علل الشرايع، ج ۲، ص ۶۷.
۳. بحارالانوار، علامه مجلسي، ج ۹۴، ص ۴۳.

كدام پيامبر در بيت المقدس اعتكاف كرد؟

كسي به درستي نمي‌داند كه اين عبادت، از چه زماني آغاز و كيفيت اجزا و شرايط آن در بدو شكل گيري چه چيزهايي بوده است. اما با توجه به آيه ۱۲۵ سوره بقره مبني بر «و ما به ابراهيم و اسماعيل فرمان داديم كه خانه مرا براي طواف كنندگان و معتكفان و ركوع كنندگان و سجده كنندگان از هرگونه آلودگي تطهير كنند» (۱)، مي‌توان نتيجه گرفت كه اعتكاف در اديان پيش از اسلام وجود داشته است (۲) و عملي بوده كه در شريعت ابراهيم از مناسك و عبادات الهي محسوب مي‌شده. و پيروان ايشان به اين عمل مبادرت مي‌ورزيدند.

لذا ابراهيم و اسماعيل (ع) از طرف خداوند موظف شده بودند تا محيط لازم را براي برپايي اين مراسم مهيا سازند. بيت المقدس از مكان هايي بود كه همواره عده زيادي از انسان ها، براي اعتكاف در آن گرد مي‌آمدند و به راز و نياز با پروردگار خويش مشغول مي‌شدند. بزرگ اين گروه، حضرت زكريا (ع) بود. (۳)

حضرت سليمان (عليه السّلام) در مسجد بيت المقدس به مدت يك سال و دو سال، يك ماه و دو ماه وكمتر و بيشتر اعتكاف مي‌كرد و آب و غذا براي آن حضرت فراهم مي‌شد و او در همان جا به عبادت مي‌پرداخت. (۴)

مرحوم مجلسي به نقل از مرحوم طبرسي آورده است: براستي سليمان هميشه در مسجد بيت المقدس به مدت يك سال و دو سال، يك ماه و دو ماه، كمتر و بيشتر، اعتكاف مي­كرد و غذا و آب خود را به آنجا مي‌برد و به عبادت مي‌پرداخت. (۵)

پي‌نوشت‌ها:

۱. ناصر مكارم شيرازي، تفسر نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية،۱۳۷۴، ج۱، ص ۴۴۷.
۲. جمعي از نويسندگان، دايره المعارف بزرگ اسلامي، تهران، مر كز دايره المعارف بزرگ اسلامي، ج۹، ص ۳۵۵.
۳. علامه مجلسي، بحارالانوار، ج‌۱۴، ص‌۱۴۱
۴. همان
۵. همان

چه آياتي در قرآن كريم، درباره مراسم اعتكاف و آداب آن ذكر شده است؟

آياتي كه درباره اعتكاف نازل شده، عبارت است از:

«...وَ عَهِدْنَآ إِلَي إِبْرَ هِيمَ وَ إِسْمَـعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّـآئـِفِينَ وَ الْعَـكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ؛ (۱) و ما به ابراهيم و اسماعيل امر كرديم كه خانه مرا براي طواف كنندگان و مجاوران و ركوع كنندگان و سجده كنندگان پاك و پاكيزه كنيد.»

اين آيه شريفه اشاره دارد به پيماني كه خداوند متعال از حضرت ابراهيم عليه‌السلام و فرزند بزرگوارش گرفته است تا خانه خدا را براي طواف كنندگان و كساني كه در آن جا مي‌خواهند معتكف شوند پاكيزه كنند.

۲. «... وَأَنتُمْ عَـكِفُونَ فِي الْمَسَـجِدِ...؛ (۲)... و در حالي كه در مساجد مشغول اعتكاف هستيد...» در اين آيه شريفه چهار دستور الهي بيان شده است؛ از جمله آن چهار حكم، انجام دادن واجبات و مستحبات و ترك كردن برخي مباحات در حال اعتكاف در مساجد است.

چنان كه مشخص است، آيه اول، مسئله اعتكاف را در مسجدالحرام و اطراف خانه خدا و آيه دوم، اجراي اين عمل الهي را در كليه مساجد بيان كرده است.

آنچه در قرآن كريم درباره اعتكاف مشاهده مي‌شود، كلي است. جزئيات مراسم اعتكاف و آداب آن در روايات و كتب فقهي بيان شده است.

ضمناً آيات ۹۰، طه؛ ۱۳۸، اعراف؛ ۵۱ تا ۵۳، انبياء؛ ۶۹ تا ۷۴، شعراء؛ مسئله اعتكاف را درباره بت پرستان ـ كه حاكي از جمع شدن به دور بتان و انجام دادن مراسم بت پرستي است ـ بيان مي‌كند.

اعتكاف، از نظر معناي لغوي، به معناي «محبوس ماندن» و «مدت طولاني در كنار چيزي بودن» است، ولي وقتي به عنوان يك عبادت از آن ياد مي‌شود، مقصود، «ماندن در مسجد براي عبادت» است كه داراي احكام و آداب مخصوصي است، از جمله آن كه اين مدت دست كم بايد سه روز باشد و در آن سه روز، روزه گرفته شود و يك سري رفتارها و عادات نيز بايد ترك شود.(۳)

اسلام با رهبانيت و كناره گيري از اجتماع، سخت مخالف است و حديث مشهور: «لا رهبانية في الاسلام؛ در اسلام رهبانيت نداريم.» (۴)

شاهد اين مطلب است، ولي با توجه به نياز انسان، به خلوت كردن با خداي خود، آن را به گونه‌اي صحيح و پسنديده، مورد توجه قرار داده است و برنامه هايي براي او در اين زمينه ترتيب داده است كه از خلوت بسيار ساده و مختصر نماز، شروع مي‌شود و با خلوت شبانه ـ كه براي نماز شب و مناجات شبانه پيشنهاد شده و كمي‌از خلوت هاي اوقات نماز، طولاني تر و داراي آداب بيش تري است ـ ادامه مي‌يابد: «وَ مِنَ الَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِي نَافِلَةً لَّكَ عَسَي أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَّحْمُودًا؛ (۵) و پاسي از شب را ]از خواب برخيز و[ قرآن ]و نماز[ بخوان. اين يك وظيفه اضافي براي توست؛ اميد است كه پروردگارت تو را به مقامي‌در خور ستايش برانگيزد.» اين سير تكاملي در برنامه خلوت، پس از تهجد شبانه، با خلوت اعتكاف كه دست كم سه روز ادامه مي‌يابد، كامل مي‌شود كه پيامبر(صلي الله عليه وآله وسلم) نيز بر همين اساس، دهه هايي را از برخي ماه ها، مانند ماه رمضان در مسجد اعتكاف مي‌كردند. (۶)

با بيان اين مطالب، فلسفه برنامه اعتكاف روشن مي‌شود و با توجه به اين مطلب است كه انسان مي‌تواند برنامه اعتكاف را هر چه پربارتر نمايد، زيرا مي‌فهمد غرض از اين گونه خلوت گزيني ها، توسعه و تعميق توجهات خود به خداوند متعال است؛ به همين جهت است كه اگر هر چه از چيزهايي كه بين او و توجه به خدا فاصله مي‌اندازد، بكاهد، از اعتكاف، بهره بيش تري مي‌برد؛ مانند: كم خوردن و آشاميدن، توجه بيشتر به عبادات درحال اعتكاف. در عين حال چون خداوند متعال نخواسته است، شخص مسلمان، ارتباطش از جامعه قطع شود؛ به همين منظور، به او اجازه داده است در ايام اعتكاف، براي انجام وظايف ضروري و عاطفي از مسجد خارج شود؛ اموري مانند: عيادت مريض، تشييع جنازه، تهيّه غذا و لباس مورد نياز و.... (۷) خلاصه آن كه انسان بايد به گونه اي اعتكاف كند كه خدا از او مي‌خواهد و احكامش در رساله ها و كتاب ها موجود است، نه آن گونه اي كه سليقه و يا احساسات او ايجاب مي‌كند.

پي‌نوشت‌ها:

۱. سوره بقره،آيه ۱۲۵ .
۲. سوره بقره، آيه ۱۸۷.
۳. تفسير نمونه، آيت اللّه مكارم شيرازي و ديگران، ج ۱، ص ۶۴۹، نشر دارالكتب السلامية.
۴. بحارالانوار، علامه مجلسي، ج ۶۵، ص ۳۱۹، نشر وفاء بيروت.
۵. سوره اسراء، آيه ۷۹.
۶. مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي، ص ۴۰۸، نشر مؤسسه انتشارات عصر ظهور.
۷. عروة الوثقي، سيد يزدي، ج ۲، ص ۲۵۵، نشر مؤسسه علمي.

چرا اعتكاف بايد در مساجد جامع انجام شود؟ مساجد جامع چه تفاوتي با مساجد ديگر دارد؟

اعتكاف بايد در مسجد جامع شهر باشد نه مسجد محلّه؛ زيرا در اين باره رواياتي از ائمه معصومين(ع) وارد شده است. به عنوان نمونه، در روايتي امام جعفر صادق(ع) فرمود: «لا يكون اعتكاف ألاّ بصومٍ و لا اعتكاف الاّ في مسجد تجمع فيه...؛ اعتكاف با روزه گرفتن و مسجدي كه در آن جماعت جمع شوند (مسجد جامع) تحقق پيدا مي‌كند».(۱)

تفاوت مسجد جامع با مساجد ديگر: مسجد جامع، مسجدي است كه منسوب به محلّه يا بازار و مانند آن نباشد و محلّ اجتماع عموم مسلمانان شهر يا روستا باشد. از جمله امتيازات اين مسجد، آن است كه اعتكاف به اين مسجد اختصاص دارد و نماز در آن معادل است با صد نماز كه در خانه گزارده شود. در روايتي اميرالمؤمنين حضرت علي(ع) فرمود: «نشستن در مسجد جامع افضل است از نشستن در بهشت، چرا كه نشستن در بهشت به دلخواه انسان است ولي نشستن در مسجد براي خشنودي خدا است».(۲)

پي‌نوشت‌ها:

۱. بحارالانوار، محمد باقر مجلسي(ره)، ج ۹۴، ص ۱۲۸ - ۱۳۰،
۲. سيد مصطفي حسيني دشتي، معارف و معاريف، ج ۹، ص ۳۵۲


برگشت به تلکس خبرها